COLUMN

Volwassenheid

Als ouder van drie opgroeiende kinderen vraag ik me wel eens af, wat is dat eigenlijk: “volwassenheid”? En, wanneer ben je dat dan?

De vakliteratuur leidt mij naar verschillende modellen voor het vaststellen van de volwassenheid van een organisatie en dit nummer en het vorige nummer van Projectie bieden ook veel handvatten. Allemaal even goed en uitdagend. Met verschillende methoden en analyses stellen ze vast hoe volwassen de processen zijn, of de medewerkers op een volwassen manier met hun taken omgaan en of er dan een volwassen dienst of product geleverd wordt. Alles wordt netjes in kaart gebracht, gemeten en je kunt er zelfs een certificaat voor krijgen per niveau: ad hoc, beheerst, gestandaardiseerd, gemanaged, geoptimaliseerd bijvoorbeeld.


Nog niet zo lang geleden was je volwassen op je 21e. Ik kreeg dan zelfs de sleutel van de voordeur want nu kon ik zelf bepalen hoe laat ik ’s avonds thuiskwam. Duidelijk niveau 5 gehaald, ik was “geoptimaliseerd”. Later bepaalde de wetgever dat iedereen op zijn of haar 18e verjaardag al volwassen is. Dat kan heel nauwkeurig gemeten worden. Kunnen de diverse methoden voor organisatie-volwassenheid ook zo nauwkeurig meten? Laten we eens kijken naar een paar invloedsfactoren.


Context is belangrijk. In wat voor omgeving een bedrijf of dienst opereert, bepaalt mede of grotendeels wat de beste aanpak is. Hoe “volwassen” kun je met snelle veranderingen omgaan, ontwikkelingen overzien en de juiste beslissingen nemen. Daar zie je verschillen tussen een 18-jarige en een 21-jarige. En ach, we leren later ook nog wat bij.


Mensen zijn belangrijker dan processen. Wie doet alles volgens het boekje? Is er nooit iemand een beetje stout, omdat dat praktischer is op dat moment? Blijven we niet allemaal een beetje kinderen en willen we af en toe niet eens even spelen met nieuwe methoden, het lekker even anders doen, fouten maken en zo vaak ook nog eens betere methoden ontdekken? Een aantal grote uitvindingen die de mensheid veel voordelen heeft gebracht, kwam ook niet voort uit een standaard, geoptimaliseerd proces, maar juist door het even anders te doen.


Op niveau. Kun je dan ook verschillende volwassenheidsniveaus binnen een organisatie hebben? De modellen zeggen van wel; je kunt immers ook een meting doen voor slechts een onderdeel of een paar delen, en niet voor het geheel. Ik blijf dat vreemd vinden. Hoe kun je nu een dienst of product reproduceerbaar, van gelijke kwaliteit, gestandaardiseerd afleveren met bijvoorbeeld een geoptimaliseerde productieafdeling en een adhocratie bij de goedereninkoop of de ontwerpafdeling? Een organisatie is nu eenmaal een samenhang van onderdelen die als geheel functioneert. Je bent niet een beetje volwassen op onderdelen, geheel volwassen op andere, en helemaal niet op weer andere. Want dan hebben we het feitelijk over taakvolwassenheid en juist niet over de organisatie als geheel. Volwassenheidsniveau’s meten op onderdelen? Liever niet doen.


Zich volwassen gedragen is voor iedereen en elke organisatie prima, ook om eens even te meten waar ze eigenlijk staan op de ladder. Ben je al 18 of heb je nog een stukje te gaan? Maar volwassenheid is geen absoluut getal van een leeftijd of meting. Gedrag kan sterk wisselen en af en toe…

Terwijl ik dit schrijf gaat de telefoon. Mijn oudste van 27 (!) die al jaren op zichzelf woont: “Pap, ik heb nu voor de zoveelste keer geen internet op mijn laptop en mijn router doet ook raar”
“Ja, en?”, vraag ik.
“Nou, kun jij dat even oplossen?”
“Waarom ik?”, probeer ik nog onnozel.
“Nou, jij kan altijd alles maken”...

Volwassen, willen we dat eigenlijk ooit worden?

Over de auteur:

Richard Middelkoop is Programme Director bij THALES Nederland B.V.

Volgende artikel: Tooling